พิมพ์ 3 มิติ ลงบน ผ้าตาข่าย tulle ทำของเล่นที่งอได้ ด้วยการหยุดพิมพ์กลางงาน
หยุดพิมพ์หลังชั้นแรก ๆ วางผ้า tulle ให้ตึง แล้วพิมพ์ต่อทับ พลาสติกจะไหลผ่านรูตาข่ายยึดผ้าไว้ในเนื้อ ได้ของเล่นแบ่งเป็นปล้องที่งอได้ พร้อมค่าตั้งต้นและการคำนวณชั้น
- ผ้า tulle เป็นตาข่ายรูโปร่ง พลาสติกที่พิมพ์ทับไหลผ่านรูไปเชื่อมกับชั้นล่าง ผ้าจึงติดอยู่ในเนื้อชิ้นงาน
- ความงอมาจากผ้าระหว่างชิ้น ไม่ได้มาจากพลาสติก ออกแบบเป็นปล้องแยกกันแล้วเว้นช่องให้ผ้าพับได้
- หยุดพิมพ์หลังชั้นที่ 1 หรือหลังชั้นที่ 2–3 ก็ได้ ต้องคำนวณว่าจะหยุดที่ความสูงเท่าไหร่จาก layer height
- ปิด skirt และไม่ใช้ support เพราะทั้งสองอย่างจะติดผ้าไปด้วย
พิมพ์ลงผ้า tulle (ผ้าตาข่ายบาง ๆ แบบที่ใช้ทำผ้าคลุมหน้าเจ้าสาวหรือกระโปรงบัลเล่ต์) ทำได้ด้วยเครื่อง FDM ธรรมดา: พิมพ์ชั้นแรก ๆ หยุดเครื่อง วางผ้าให้ตึงบนเตียง แล้วสั่งพิมพ์ต่อ พลาสติกชั้นถัดไปไหลผ่านรูตาข่ายไปเชื่อมกับชั้นล่าง ผ้าจึงฝังอยู่ในเนื้อ ถ้าออกแบบเป็นชิ้นเล็กหลายชิ้นเว้นระยะกัน จะได้ของเล่นที่งอและพับได้ตรงช่องผ้า เช่น ผีเสื้อกระพือปีก เต่าที่ขางอได้ หรือแผ่นเกล็ดมังกร
บทนี้เป็นคู่มือวิธีทำจากงานทดลองของนักศึกษา Fab Academy และ Fabricademy (Textile Academy) ยังไม่ใช่งานที่เราทำเสร็จเอง ตัวเลขการออกแบบในตัวอย่างเป็นจุดเริ่มสำหรับลองพิมพ์
ทำไมผ้าถึงติดกับพลาสติก
tulle เป็นตาข่ายรูโปร่ง ไม่ใช่ผ้าทอแน่น พลาสติกที่ร้อนจากหัวพิมพ์จึงไหลผ่านรูลงไปเชื่อมกับชั้นที่พิมพ์ไว้ก่อน งาน Fab Academy ที่ใช้อ้างอิงเลือก tulle ด้วยเหตุผลนี้: พลาสติกที่ละลายเติมเข้าไปในช่องว่างของผ้าได้ ผ้าจึงถูกประกบระหว่างพลาสติกบนกับล่าง ไม่ใช่แค่วางแปะผิว
ส่วนที่ “งอได้” คือผ้าในช่องระหว่างชิ้นพลาสติก ตัวชิ้นยังแข็งตามวัสดุ ถ้าโมเดลเป็นแผ่นเดียวต่อกันหมด ผ้าก็ไม่ช่วยอะไร ต้องออกแบบเป็นปล้อง
สองวิธีที่ใช้กัน
แหล่งอ้างอิงสองแห่งหยุดเครื่องต่างจังหวะกัน
| หยุดหลังชั้นที่ 1 | หยุดหลังชั้นที่ 2–3 | |
|---|---|---|
| ตัวอย่างจากแหล่ง | Fabricademy (Ender 3 V2) | Fab Academy (เครื่อง Prusa, PrusaSlicer) |
| ชั้นใต้ผ้า | บางมาก | หนากว่า ปล้องแข็งกว่า |
| ยึดผ้า | ใช้คลิปหนีบ ดึงผ้าให้ราบ | เทปกาวสองหน้า หรือคลิปหนีบขอบเตียง |
| จุดที่ต้องระวัง | ดึงผ้าให้ตึงบนเตียงทำได้ยาก | เฝ้าชั้นแรกหลังพิมพ์ต่อ ไม่ให้หัวลากผ้า |
ค่าที่งาน Fabricademy ใช้ ใส่ไว้เป็นจุดเริ่ม: หัวพิมพ์ 200 °C เตียง 60 °C ชั้นละ 0.12 mm ความเร็วชั้นแรก 20 mm/s พัดลมชั้นแรก 0% และ infill 20% ส่วนงาน Fab Academy ใช้ PLA และบอกว่า infill 15–30% ใช้ได้กับโมเดลส่วนใหญ่
ตัวอย่าง: คำนวณจุดหยุดพิมพ์
สมมุติทำผีเสื้อ ตัวกลางกับปีกสองข้างเป็นชิ้นแยก หนารวม 1.2 mm พิมพ์ชั้นละ 0.2 mm ต้องการพลาสติก 2 ชั้นใต้ผ้า
- จำนวนชั้นทั้งหมด = 1.2 ÷ 0.2 = 6 ชั้น
- ชั้นใต้ผ้า 2 ชั้น จบที่ความสูง 2 × 0.2 = 0.4 mm
- ตั้ง pause ก่อนชั้นที่ 3 ซึ่งพิมพ์ที่ความสูง 0.6 mm (ใน PrusaSlicer เลื่อนแถบชั้นไปที่ 0.60 แล้วเลือก Insert pause print ซึ่งจะหยุด ก่อน ชั้นที่เลือก)
- หลังพิมพ์ต่อ เหลือ 4 ชั้นพิมพ์ทับผ้า หนา 4 × 0.2 = 0.8 mm
ถ้าใช้ชั้น 0.12 mm แบบงาน Fabricademy และหยุดหลังชั้นแรก ชั้นใต้ผ้าหนาแค่ 0.12 mm และจุดหยุดคือก่อนชั้นที่ 2 ที่ความสูง 0.24 mm ทุกครั้งที่เปลี่ยน layer height ต้องคำนวณจุดหยุดใหม่
ช่องระหว่างปล้อง ช่องนี้คือบานพับผ้า ช่องแคบผ้าพับได้น้อย ช่องกว้างพับได้มากแต่ชิ้นดูห่าง ลองพิมพ์แผ่นทดสอบที่มีช่อง 1, 2 และ 3 mm บนผ้าผืนเดียว แล้วเลือกช่องที่งอได้ตามต้องการ ตัวเลขช่องเหล่านี้เป็นค่าทดลอง ไม่ใช่ค่ามาตรฐาน
ขั้นตอนพิมพ์
- ตั้งค่าใน slicer ปิด skirt (Fabricademy แนะนำ เพราะ skirt จะติดผ้า) ไม่ใช้ support (Fab Academy เตือนว่า support จะเชื่อมติดกับผ้า) ออกแบบให้ทุกชิ้นวางราบบนเตียง
- ใส่คำสั่งหยุด ใน PrusaSlicer ใช้แถบชั้นแล้ว Insert pause print (
M601) ใน OrcaSlicer หรือ Bambu Studio ใช้ปุ่มเพิ่ม pause ที่แถบชั้นในหน้า Preview อีกทางคือแก้ G-code ให้หัวกลับไปมุมเตียงก่อนหยุด งาน Fab Academy ใช้G28 Y0 X0ตามด้วยM0(เช็กก่อนว่าเฟิร์มแวร์เครื่องรองรับคำสั่งไหน) - ตัดผ้าเผื่อขอบ ให้ใหญ่กว่าพื้นที่พิมพ์พอให้คลิปหนีบหรือเทปจับได้
- พิมพ์จนเครื่องหยุด หัวพิมพ์จะยกออกและรอ
- วางผ้า ปูให้เรียบไม่มีรอยย่น ดึงให้ตึงแล้วหนีบคลิปหรือแปะเทปที่ขอบเตียง ระวังไม่ให้คลิปอยู่ในทางวิ่งของหัวพิมพ์
- สั่งพิมพ์ต่อ แล้วเฝ้าสองสามชั้นแรกหลังพิมพ์ต่อ ดูว่าหัวไม่ลากหรือเกี่ยวผ้า
- ถอดชิ้นงาน รอเตียงเย็น ถอดเทปช้า ๆ ไม่ให้ผ้าขาด แล้วตัดผ้าส่วนเกินด้วยกรรไกร
ผ้าที่ไม่ตึง = หัวพิมพ์ลากผ้า ใช้เวลาตอนวางผ้ามากกว่าเวลาตั้งค่าเครื่อง
ไอเดียของเล่นที่เหมาะกับวิธีนี้
- ผีเสื้อหรือนก ตัวกลางหนึ่งชิ้น ปีกสองชิ้น จับตัวแล้วเขย่า ปีกจะกระพือตามผ้า
- เกล็ดหรือเกราะ แผ่นหกเหลี่ยมเล็กหลายสิบแผ่นเว้นช่องเท่ากัน ได้แผ่นที่โค้งตามมือ
- หนังสือผ้าสำหรับเด็ก ตัวอักษรหรือรูปสัตว์พิมพ์ลงผ้า พับเป็นหน้า ๆ
ของเล่นที่มีชิ้นเล็กหลุดได้ไม่เหมาะกับเด็กเล็กที่ยังเอาของเข้าปาก ดึงทดสอบทุกชิ้นว่าติดผ้าแน่นก่อนให้เด็กเล่น
ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
- ลืมปิด skirt เส้นรอบงานพิมพ์ทับผ้าไปด้วย ต้องตัดออกทีหลัง
- ใช้ support support เชื่อมติดผ้า แกะไม่ออก ออกแบบให้ทุกชิ้นวางราบ
- ผ้าย่นหรือหย่อน หัวพิมพ์เกี่ยวผ้า ชั้นเลื่อน หรือผ้าพับเข้าไปในชิ้นงาน
- ไม่คำนวณจุดหยุดใหม่หลังเปลี่ยน layer height เครื่องหยุดผิดชั้น ผ้าไปอยู่ผิดความสูง
- โมเดลเป็นแผ่นเดียว ผ้าฝังอยู่ในพลาสติกทั้งหมด ไม่มีส่วนไหนงอ
- ดึงผ้าออกตอนเตียงยังร้อน พลาสติกยังนิ่ม ชิ้นงานบิด
ตอนเครื่องหยุดรอ หัวพิมพ์ยังร้อนเกือบ 200 °C และเตียงร้อนราว 60 °C วางผ้าโดยไม่เอามือเข้าใกล้หัวพิมพ์ และอย่าสั่งพิมพ์ต่อจนกว่ามือจะออกจากเครื่อง
ถ้ายังไม่เคยใช้คำสั่งหยุดพิมพ์กลางงาน ดูพื้นฐานได้ในบทพิมพ์หลายสี และถ้าชั้นแรกยังไม่เรียบ แก้ที่การปรับระดับเตียงก่อน เพราะผ้าจะทำให้ปัญหาชั้นแรกเห็นชัดขึ้น
แหล่งข้อมูล
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ผ้าอื่นแทน tulle ได้ไหม
ผ้าที่มีรูโปร่งให้พลาสติกไหลผ่านได้จะยึดติดดีกว่าผ้าทอแน่น เพราะการยึดเกิดจากพลาสติกที่ทะลุรูไปเชื่อมกับชั้นล่าง ผ้าชนิดอื่นให้ตัดเศษมาลองพิมพ์ชิ้นเล็กก่อนทุกครั้ง
ต้องปรับ Z-offset หลังวางผ้าไหม
แหล่งข้อมูลที่ใช้ในบทนี้พิมพ์ทับ tulle ต่อได้โดยไม่ได้ปรับ Z เพราะผ้าบางมาก แต่ถ้าผ้าหนาขึ้นหรือหัวพิมพ์ลากผ้า ให้หยุดเครื่องแล้วตรวจก่อน อย่าปรับขณะหัวกำลังวิ่ง
ใช้ PLA ได้ไหม หรือต้องใช้เส้นยืดหยุ่น
PLA ใช้ได้ ทั้งสองแหล่งอ้างอิงใช้ PLA ปล้องพลาสติกแข็งตามปกติ ส่วนที่งอคือผ้าระหว่างปล้อง
วงจรและโค้ดในบทความทดสอบกับบอร์ดตัวอย่าง บอร์ดต่างรุ่นอาจใช้ขาต่างกัน ตรวจ pinout ของบอร์ดที่ใช้ก่อนต่อไฟเสมอ