overhang และ bridging: กฎ 45° พัดลม ความเร็ว และ ตั้งค่า slicer ให้ไม่ย้อย

ทำไมส่วนที่ยื่นออกไปในอากาศถึงย้อยและม้วน กฎ 45° มาจากไหน bridge ยาวแค่ไหนยังไหว ตั้ง overhang speed, bridge flow, พัดลม และทดสอบด้วยโมเดลก่อนพิมพ์งานจริง

กลาง อ่าน 9 นาที 21 ตุลาคม 2569 พิมพ์ 3 มิติ ตั้งแต่เลือกเครื่องถึงชิ้นงานเนียน · บทที่ 12/20

อ่านจบแล้วจะรู้

overhang คือผนังที่เอียงออกไปทีละชั้น bridge คือเส้นที่ขึงข้ามช่องว่างระหว่างจุดยึดสองข้าง แก้ด้วยค่าคนละชุด
ที่ 45° จากแนวตั้ง เส้นใหม่วางทับเส้นล่างราวครึ่งเส้น เป็นจุดที่เครื่องส่วนใหญ่ยังพิมพ์สวย เกินนั้นต้องช่วยด้วยพัดลม ความเร็ว หรือ support
overhang ต้องการเย็นเร็ว: พัดลมเต็ม (PLA) ช้าลง และบางเครื่องลดอุณหภูมิหัวฉีด 5–10 °C
bridge ต้องการเส้นถูกดึงให้ตึง: ความเร็วและ flow ที่เหมาะ ทดสอบด้วยโมเดลหลายชิ้นที่ตั้งค่าต่างกันในงานเดียว

ผนังที่เอียงออกไปทีละนิดกับช่องที่ต้องขึงเส้นข้ามไปในอากาศ คือสองที่ที่งาน FDM “ไม่มีอะไรรองรับ” และเป็นต้นเหตุของผิวด้านล่างที่หยาบ มุมที่ม้วนขึ้น และเส้นที่ห้อยเป็นสปาเกตตี บทนี้แยกสองเรื่องนี้ออกจากกัน บอกว่าตัวเลข 45° มาจากไหน แล้วไล่ค่าที่ต้องตั้งใน slicer พร้อมวิธีทดสอบว่าเครื่องของตัวเองไปได้ถึงไหน

บทก่อนหน้า ชิ้นงานหลุดและงอ ใช้พัดลมน้อยเพื่อลดการหด บทนี้กลับกัน: ยิ่งเย็นเร็ว ยิ่งย้อยน้อย

overhang กับ bridge ต่างกันตรงไหน

overhang ผนังที่ชั้นใหม่วางเลยขอบชั้นล่างออกไปทีละนิด เช่น ด้านใต้ของทรงกลม หรือตัวอักษรนูน แต่ละชั้นยังมีเส้นล่างรองรับบางส่วน
bridge เส้นที่เริ่มจากจุดยึดด้านหนึ่ง ลอยข้ามช่องว่าง ไปลงที่จุดยึดอีกด้าน เช่น ด้านบนของช่องหน้าต่างบนผนัง หรือรูสกรูแบบ counterbore ที่พิมพ์คว่ำ ไม่มีอะไรรองรับตรงกลางเลย

slicer จัดการสองอย่างนี้ด้วยค่าคนละชุด overhang เน้น “ช้าและเย็น” bridge เน้น “ดึงเส้นให้ตึงแล้วเย็นก่อนจะหย่อน”

แต่ละชั้นต้องมีชั้นล่างรองรับอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง ไม่งั้นต้องมี support หรือ bridge

กฎ 45° มาจากไหน

หัว 0.4 mm ชั้นสูง 0.2 mm ผนังเอียง θ จากแนวตั้ง แต่ละชั้นจะยื่นออกจากชั้นล่าง = 0.2 × tan θ

มุมจากแนวตั้ง	ยื่นต่อชั้น	ส่วนที่ยังวางทับเส้นล่าง (เส้น 0.4 mm)
30°	0.12 mm	ราว 70%
45°	0.20 mm	ราว 50%
60°	0.35 mm	ราว 13%
70°	0.55 mm	ลอยทั้งเส้น (เกินความกว้างเส้น)

ที่ 45° เส้นใหม่ยังมีครึ่งเส้นวางอยู่บนของจริง พลาสติกที่เพิ่งออกมาจึงยึดกับชั้นล่างได้ก่อนจะย้อย เกินนั้นส่วนที่ลอยมากขึ้นเรื่อย ๆ และที่ราว 60–70° ตัวเลขบอกว่าเส้นเกือบทั้งเส้นลอยในอากาศ นั่นคือเหตุผลที่ค่าตั้งต้น “support overhang angle” ของ slicer ส่วนใหญ่อยู่ที่ 45° และ OrcaSlicer แนะนำช่วง 45–60° สำหรับฟีเจอร์ Make overhang printable

สังเกตว่าตัวเลขขึ้นกับ ชั้นสูง ชั้น 0.12 mm ที่มุม 60° ยื่นแค่ 0.21 mm ใกล้เคียง 45° ของชั้น 0.2 mm ชั้นบางจึงพิมพ์ overhang ชันได้ดีกว่า แลกกับเวลา

45° เป็นค่าที่ปลอดภัยสำหรับทุกเครื่อง ไม่ใช่ขีดจำกัด เครื่องที่พัดลมดี PLA ชั้นบาง ไปถึง 60° ได้สวย แต่ต้องวัดของตัวเอง

สามคันโยกของ overhang

1. พัดลม ส่วนที่ลอยต้องแข็งตัวก่อนที่น้ำหนักตัวมันเองจะดึงลง Polymaker แนะนำ PLA ใช้พัดลม 100% ที่ overhang และ bridge ส่วน PETG ราว 50–80% และ ABS/ASA ใช้น้อย (20–50% เฉพาะส่วนเล็ก) หรือปิด เพราะพัดลมแรงทำให้ชั้นแยกและบิด Prusa เสริมว่าแม้ ABS/PC ที่ overhang ชัน พัดลมต่ำ 10–20% ก็ยังช่วย PrusaSlicer ตั้งแต่ 2.6 มี Dynamic fan speeds (Filament settings > Cooling) เพิ่มพัดลมเฉพาะเส้นที่ลอยมากตามสัดส่วนที่ทับเส้นล่าง

2. ความเร็ว เส้นที่วางช้า มีเวลาเย็นก่อนเส้นถัดไปจะกดลง slicer ยุคใหม่ลดความเร็วให้อัตโนมัติตามระดับการลอย

PrusaSlicer: Print settings > Speed > Dynamic overhang speed ตั้งความเร็วที่ระดับทับเส้นล่าง 0 / 25 / 50 / 75%
OrcaSlicer: Speed > Slow down for overhang กับช่อง overhang 4 ระดับ ค่าเป็น mm/s หรือ % ของความเร็วผนัง ใส่ 0 = ไม่ชะลอ และ Slow down for curled perimeters ที่ชะลอตรงมุมที่มีแนวโน้มม้วนขึ้น wiki แนะนำเปิดไว้
Cura: ไม่มีค่าแยกสำหรับ overhang perimeter แบบนี้ ใช้การลด Outer Wall Speed รวม หรือ Minimum Layer Time ให้ชั้นมีเวลาเย็น

3. อุณหภูมิ พลาสติกร้อนกว่า = เหลวกว่า = ย้อยง่ายกว่า ถ้าพัดลมเต็มแล้วยังม้วน Polymaker แนะนำลดอุณหภูมิหัวฉีด 5–10 °C แต่อย่าลดจนชั้นยึดกันไม่ดี (Prusa เตือนว่าถ้าชั้นแตกหลังเพิ่มพัดลม ให้เพิ่มอุณหภูมิกลับ)

เครื่องมือเสริมใน OrcaSlicer: Extra perimeters on overhangs เพิ่มเส้นผนังตรงส่วนชัน และ Make overhang printable ที่เติมเนื้อรูปกรวยใต้ overhang ที่ชันกว่ามุมที่ตั้งไว้ ใช้เมื่อยอมให้รูปทรงเปลี่ยนได้ (เช่น ชิ้นส่วนภายใน)

bridge: ดึงเส้นให้ตึง

bridge ไม่ได้อาศัยการวางทับ มันอาศัยหัวฉีดที่เคลื่อนไป “ลาก” เส้นร้อนให้ตึงจากฝั่งหนึ่งไปอีกฝั่ง แล้วพัดลมทำให้แข็งก่อนจะหย่อน ค่าที่เกี่ยว

ค่า	ที่อยู่	ทำอะไร	แนวทาง
Bridge flow ratio	PrusaSlicer: Advanced · Orca: Quality > Bridging > Flow ratio	ปริมาณพลาสติกต่อเส้น bridge	Prusa แนะนำลดต่ำกว่า 1 เพื่อให้เส้นถูกดึงตึง ย้อยน้อย Simplify3D แนะนำไม่ต่ำกว่า 100% เพื่อปิดผิวล่าง → ต้องทดสอบของตัวเอง
Bridge speed	PrusaSlicer: Speed > Bridges · Orca: Speed > Bridge	ความเร็วเส้น bridge	Prusa: ลดลง ให้พัดลมมีเวลา Simplify3D: บางเครื่องดีที่เร็ว ทดสอบ
Bridge fan speed	Filament > Cooling	พัดลมเฉพาะตอน bridge	เปิดสูง (PLA 100%) ถึงกับ ABS ก็เปิดบ้าง
Thick bridges	PrusaSlicer: Layers and perimeters · Orca: Bridging	ใช้เส้นหนาเท่าหัวฉีดแทนชั้นสูงปกติ	ปิด = สวยแต่ข้ามได้สั้น เปิด = ข้ามได้ยาวแต่หยาบ Prusa ปิดเป็นค่าตั้งต้น
Bridge density (Orca)	Quality > Bridging	ระยะห่างเส้น bridge	100% ปกติ ต่ำกว่าเย็นดีกว่าแต่เสี่ยงย้อย
Internal bridge speed (Orca)	Speed	bridge ที่อยู่ในเนื้องาน	ตั้งต้น 150% ของ bridge ภายนอก เร็วได้เพราะไม่เห็น

ความยาว: คู่มือออกแบบของ Hubs ให้ไว้ว่า bridge ต่ำกว่า 5 mm ไม่มีปัญหา เกินนั้นอาจย้อยหรือทิ้งรอย ตัวเลขนี้อนุรักษ์นิยมมาก เครื่องที่พัดลมดีกับ PLA ไปได้หลายเท่า แต่ก็ไม่มีใครรับประกันแทนเครื่องของเรา จึงต้องทดสอบ

ถ้า bridge ยาวเกินที่เครื่องไหว Prusa แนะนำสองทางก่อนจะเปิด support ทั้งชิ้น: หมุนชิ้นงาน ให้ช่องนั้นไม่ต้องขึง หรือ support enforcer เป็นกล่องเล็ก ๆ ไว้กลางช่อง ให้มีเสาค้ำแค่จุดเดียว ส่วนรู counterbore ที่พิมพ์คว่ำ OrcaSlicer มี Bridge counterbore hole เลือก sacrificial layer คือปิดรูด้วยชั้นบาง ๆ แล้วเจาะทะลุหลังพิมพ์

ตัวอย่าง: หา bridge flow ของเครื่องตัวเองในงานเดียว

วิธีจาก Prusa Knowledge Base ซึ่งใช้ได้กับ slicer ไหนก็ได้ที่ตั้งค่าแยกต่อชิ้นได้ (PrusaSlicer, OrcaSlicer, Bambu Studio)

โหลดโมเดลทดสอบ bridge ที่มีช่องยาวขั้นบันได เช่น 10, 20, 30, 40 mm (มีให้ดาวน์โหลดฟรีหลายตัว Prusa ลิงก์ไว้ในบทความ)
วาง 4 สำเนาบนเตียง
คลิกขวาแต่ละชิ้น > Add settings > Advanced > Bridge flow ratio ใส่ 0.8, 0.9, 1.0, 1.1 ตามลำดับ ค่าอื่นเท่ากันหมด: PLA 205 °C, bridge speed 25 mm/s, bridge fan 100%, thick bridges ปิด
พิมพ์ครั้งเดียว แล้วพลิกดูด้านล่าง

สิ่งที่มองหา: เส้นตึงเป็นแนวตรง ไม่มีเส้นห้อยลงมา และผิวล่างปิดสนิทไม่มีช่องให้เห็น infill ด้านบน ถ้าชิ้น 0.8 เส้นตึงแต่ผิวโปร่ง และ 1.1 ผิวปิดแต่เส้นหย่อนตรงกลางช่อง 40 mm คำตอบของเครื่องนี้อยู่ที่ 0.9–1.0 และ “ระยะที่ยังเรียบ” ของเครื่องคือช่องยาวสุดที่ไม่ย้อยในชิ้นที่เลือก จดสองตัวเลขนี้ไว้ในโปรไฟล์วัสดุ ใช้ตอนออกแบบว่าช่องไหนต้องแบ่ง

ทำแบบเดียวกันกับ overhang ได้ ด้วยโมเดลที่มีมุม 30/40/50/60/70° ติดกัน พิมพ์ชิ้นเดียว แล้วดูว่าผิวล่างเริ่มหยาบที่มุมไหน OrcaSlicer มีทั้งสองอย่างให้ในเมนู Calibration

ความปลอดภัย

มุมที่ม้วนขึ้นจาก overhang คือของแข็งที่ยกสูงกว่าชั้นปัจจุบัน หัวฉีดชนแล้วอาจทำให้ชิ้นงานหลุดและสายพานกระโดด ถ้าได้ยินเสียง “ตึก” ซ้ำ ๆ ให้หยุดดูทันที
พัดลม 100% กับ ABS/ASA ทำให้ชั้นแยกและชิ้นงานบิดในตู้ ตั้งพัดลม bridge/overhang ของวัสดุเหล่านี้แยกจาก PLA อย่าใช้โปรไฟล์ร่วมกัน
ลดอุณหภูมิหัวฉีดเพื่อ overhang ได้ แต่ถ้าชั้นแยกเมื่อดัดด้วยมือ แสดงว่าลดเกิน ชิ้นงานรับแรงจะหักตามรอยชั้น

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

ปรับ bridge flow เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดจาก thick bridges ถ้า bridge ออกมาหนาผิดปกติ (0.4 mm ทั้งที่ชั้น 0.2) ให้ดูว่า Thick bridges เปิดอยู่ไหมก่อน
เอาค่า overhang ของ PLA ไปใช้กับ PETG/ABS พัดลมที่ลดลงทำให้ต้องช้าลงกว่าเดิม ไม่ใช่เท่าเดิม
เชื่อตัวเลข 45° เป็นกฎตายตัว แล้วใส่ support ทุกที่เกิน 45° ทั้งที่เครื่องไป 60° ได้ เสียเวลาลอกและทิ้งรอยไม่จำเป็น
ลดความเร็วทั้งงาน เพื่อแก้ overhang ที่เดียว ใช้ dynamic overhang speed ให้ช้าเฉพาะที่ลอย
bridge ยาวแล้วแก้ด้วยพัดลมอย่างเดียว เกินระยะที่เครื่องไหว ไม่มีค่าไหนช่วย หมุนชิ้นงาน หรือค้ำกลางช่องด้วย support enforcer จุดเดียว
ลืมว่า bridge ลงบน infill ชั้นปิดบน (top solid layers) ที่น้อยกว่า 3 ชั้นจะย้อยลงร่อง infill เพราะมันคือ bridge เล็ก ๆ หลายช่อง

บทถัดไป support: เมื่อไรจำเป็น ว่าด้วยส่วนที่เกินทั้งสองกฎนี้ไปแล้ว ต้องมีอะไรค้ำ และค้ำยังไงให้ลอกแล้วไม่เป็นรอย

แหล่งข้อมูล

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมมุมของ overhang ม้วนขึ้นแล้วหัวฉีดไปชน

เส้นที่ยื่นออกไปไม่มีอะไรรองรับ พอเย็นมันหดและม้วนขึ้น ชั้นถัดไปจึงชนขอบที่ยกขึ้น แก้ด้วยพัดลมแรงขึ้น ความเร็วช้าลงเฉพาะส่วน overhang (slicer ทำให้อัตโนมัติ) และถ้าใช้ OrcaSlicer เปิด slow down for curled perimeters

bridge ยาวสุดเท่าไหร่ที่พิมพ์ได้โดยไม่ต้อง support

ไม่มีตัวเลขเดียว คู่มือออกแบบของ Hubs ให้ไว้ว่าต่ำกว่า 5 mm ไม่มีปัญหา เกินนั้นอาจย้อยหรือเป็นรอย เครื่องที่พัดลมดีและ PLA ไปได้ไกลกว่านั้นมาก พิมพ์โมเดลทดสอบ bridge ของเครื่องตัวเองแล้วจดระยะที่ยังเรียบ

ทำไมเปลี่ยนเป็น PETG แล้ว overhang แย่ลงทั้งที่ค่าเดิม

PETG ใช้พัดลมน้อยกว่า PLA (ราว 50–80%) เพื่อรักษาการยึดชั้นและลดการเป็นใย จึงเย็นช้ากว่า ส่วนที่ยื่นออกมีเวลาย้อยมากกว่า ลดความเร็ว overhang ลงอีก หรือวางชิ้นงานใหม่ให้ยื่นน้อยลง

วงจรและโค้ดในบทความทดสอบกับบอร์ดตัวอย่าง บอร์ดต่างรุ่นอาจใช้ขาต่างกัน ตรวจ pinout ของบอร์ดที่ใช้ก่อนต่อไฟเสมอ