เลือกบอร์ด ESP32 รุ่นไหนดี เทียบ ESP32 S3 C3 C6 สำหรับงาน เมกเกอร์

ESP32 ไม่ได้มีรุ่นเดียว ชื่อที่เห็นในร้านอย่าง S3, C3, C6 เป็นชิปคนละตัวที่ต่างกันเรื่องคอร์ ไร้สาย USB และจำนวนขา เลือกผิดรุ่นแล้วโปรเจกต์ทำไม่ได้เลยก็มี เช่นซื้อ S3 มาทำลำโพง Bluetooth ที่ต้องใช้ Bluetooth Classic บทนี้เทียบสี่รุ่นที่เจอบ่อยที่สุดด้วยข้อมูลจาก Espressif แล้วยกตัวอย่างการเลือกตามงานจริง

สี่รุ่นในตารางเดียว

ตัวเลขเป็นของตัวชิป (ข้อมูลจาก Espressif) บอร์ดแต่ละรุ่นอาจดึงขาออกมาไม่ครบ

	ESP32 (รุ่นแรก)	ESP32-S3	ESP32-C3	ESP32-C6
คอร์	Xtensa LX6 สองคอร์	Xtensa LX7 สองคอร์	RISC-V คอร์เดียว	RISC-V คอร์เดียว + คอร์ประหยัดไฟ
ความเร็วสูงสุด	240 MHz	240 MHz	160 MHz	160 MHz (คอร์เล็ก 20 MHz)
Wi-Fi	802.11 b/g/n (Wi-Fi 4) 2.4 GHz	Wi-Fi 4 2.4 GHz	Wi-Fi 4 2.4 GHz	Wi-Fi 6 2.4 GHz
Bluetooth	Classic (BR/EDR) + BLE v4.2	BLE 5	BLE 5	BLE 5
Thread / Zigbee (802.15.4)	ไม่มี	ไม่มี	ไม่มี	มี
USB ในตัวชิป	ไม่มี (บอร์ดใช้ชิปแปลง USB-UART)	USB OTG + USB Serial/JTAG	USB Serial/JTAG	USB Serial/JTAG
GPIO (ชิป)	34	45	22	30
SRAM	520 KB	512 KB	400 KB	512 KB

ฟีเจอร์เสริมที่ต่างกันอีก: ESP32 รุ่นแรกมี DAC 8 บิต 2 ช่องและขา touch 10 ขา S3 ไม่มี DAC แต่มี touch 14 ขาและชุดคำสั่ง vector ที่ช่วยงานประมวลผลสัญญาณและโครงข่ายประสาทขนาดเล็ก C3 ไม่มีทั้ง DAC และ touch

Bluetooth: Classic มีแค่รุ่นแรก

Bluetooth มีสองแบบที่ใช้กันคนละงาน

• Bluetooth Classic (BR/EDR) ใช้กับการส่งเสียง (ลำโพง หูฟัง) และอุปกรณ์เก่าที่ต่อแบบ serial
• Bluetooth LE ประหยัดไฟ ใช้กับเซนเซอร์ ปุ่มกด รีโมต และคุยกับแอปมือถือ

ในสี่รุ่นนี้ มีแค่ ESP32 รุ่นแรกที่ทำ Classic ได้ S3, C3, C6 ทำได้แค่ LE ถ้าโปรเจกต์คือลำโพงหรือรับเสียงจากมือถือ ต้องเป็นรุ่นแรก

USB ในตัว: OTG กับ Serial/JTAG ไม่เหมือนกัน

• ESP32 รุ่นแรก ไม่มี USB ในชิป บอร์ด DevKit จึงมีชิปแปลง USB เป็น UART อยู่ข้างพอร์ต ทำหน้าที่แฟลชโค้ดและ serial monitor บางเครื่องต้องลงไดรเวอร์ของชิปแปลงก่อน
• USB Serial/JTAG (S3, C3, C6) เป็นวงจร USB สำเร็จรูปในชิป แฟลชโค้ด เปิด serial monitor และดีบักผ่าน JTAG ได้ด้วยสาย USB เส้นเดียว แต่เปลี่ยนเป็นอุปกรณ์ USB ชนิดอื่นไม่ได้
• USB OTG (มีใน S3) ทำให้บอร์ดเป็นอุปกรณ์ USB ได้หลายแบบ เช่น คีย์บอร์ด/เมาส์ (HID) อุปกรณ์ MIDI หรือแฟลชไดรฟ์ (MSC) นี่คือรุ่นที่ใช้ทำมาโครแพดหรือคอนโทรลเลอร์เกมที่เสียบคอมแล้วใช้ได้เลย

ขา USB กินขา GPIO ไปสองขา เช่น C3 ใช้ GPIO18 กับ GPIO19, S3 กับ C6 ก็มีขาประจำของตัวเอง ถ้าใช้ USB ในตัว ขาสองขานี้เอาไปใช้ทำอย่างอื่นไม่ได้

C6: Wi-Fi 6 กับบ้านอัจฉริยะ

C6 เป็นรุ่นเดียวในสี่รุ่นที่มี Wi-Fi 6 (802.11ax ที่ 2.4 GHz) และวิทยุ 802.15.4 สำหรับ Thread และ Zigbee เหมาะกับอุปกรณ์บ้านอัจฉริยะที่อยากคุยกับระบบพวกนี้ นอกจากนี้ยังมีคอร์ RISC-V ประหยัดไฟความเร็ว 20 MHz แยกจากคอร์หลัก

สิ่งที่ไม่ต่าง: ทุกรุ่นในบทนี้ใช้ Wi-Fi ย่าน 2.4 GHz อย่างเดียว Wi-Fi 6 ของ C6 ก็อยู่ที่ 2.4 GHz

บอร์ดเล็ก กับ DevKit

ชิปตัวเดียวกันมาในบอร์ดได้หลายขนาด

	บอร์ด DevKit	บอร์ดขนาดเล็ก (ขนาดนิ้วโป้ง)
ขาที่ดึงออกมา	เกือบครบ เช่น ESP32-DevKitC 38 ขา, ESP32-C6-DevKitC-1 32 ขา	น้อยกว่า ต้องดูผังขาของรุ่นนั้น
พอร์ต USB	บางรุ่นมีสองพอร์ต (ผ่านชิปแปลง และ USB ของชิปเอง)	มักมีพอร์ตเดียว
เบรดบอร์ด	รุ่น 38 ขาไม่เหลือรูบนเบรดบอร์ดแผ่นเดียว	แคบกว่า เหลือรูให้เสียบสาย
เหมาะกับ	ทดลองบนโต๊ะ เรียนรู้	ใส่ในของเล่นหรือกล่องพิมพ์ 3D

เรื่องขนาดกับเบรดบอร์ดอ่านต่อได้ในบทเบรดบอร์ด ส่วนขนาดหน่วยความจำแฟลชบนบอร์ดสำคัญถ้าจะอัปเดตเฟิร์มแวร์ผ่าน Wi-Fi เพราะต้องมีพื้นที่เก็บเฟิร์มแวร์สองชุด รายละเอียดการทำ OTA และย้อนกลับเวอร์ชันอยู่ที่ 6amdev: อัปเดต ESP32 ผ่าน Wi-Fi ไม่ให้เครื่องพัง

ตัวอย่าง: เลือกบอร์ดจากความต้องการจริง

งานที่ 1: มาโครแพด 12 ปุ่ม เสียบคอมแล้วเป็นคีย์บอร์ด

1. นับขา: ปุ่ม 12 + ไฟ LED แบบสายเดียว 1 + จอ OLED ผ่าน I2C 2 = 15 ขา
2. ต้องเป็นอุปกรณ์ USB HID → ต้องมี USB OTG → ESP32-S3
3. เช็กขา: ชิปมี 45 ขา หักขา USB 2 ขา เหลือพอ แต่ต้องดูว่าบอร์ดที่เลือกดึงขาออกมาครบ 15 ขาที่ใช้ได้จริงไหม

งานที่ 2: เซนเซอร์อุณหภูมิใช้แบต ส่งค่าเข้ามือถือทาง BLE

1. นับขา: เซนเซอร์ I2C 2 + ปุ่ม 1 = 3 ขา
2. ต้องการ BLE ไม่ต้องการ USB พิเศษ → C3 บอร์ดเล็กพอ
3. เช็กขา: 22 − 2 (GPIO18/19 สำหรับ USB) = 20 ขาบนชิป เหลือเฟือ

งานที่ 3: ตุ๊กตาลำโพงรับเพลงจากมือถือ

1. ส่งเสียงจากมือถือแบบทั่วไปใช้ Bluetooth Classic
2. → ESP32 รุ่นแรก เท่านั้นในสี่รุ่นนี้

งานที่ 4: สวิตช์ไฟที่จะต่อกับระบบบ้านอัจฉริยะผ่าน Thread หรือ Zigbee

1. ต้องการวิทยุ 802.15.4 → C6

เริ่มจากคำถาม “ต้องใช้ฟีเจอร์ไหนที่มีแค่บางรุ่น” (Bluetooth Classic, USB OTG, Thread/Zigbee) ก่อนนับขาและความเร็ว ฟีเจอร์ขาดซื้อเพิ่มไม่ได้ ขาขาดยังเปลี่ยนบอร์ดขนาดใหญ่ขึ้นได้

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• ซื้อ S3 หรือ C3 มาทำลำโพง Bluetooth รุ่นพวกนี้ไม่มี Bluetooth Classic
• คิดว่า C3 ทำคีย์บอร์ด USB ได้ USB ของ C3 ทำได้แค่แฟลช serial และ JTAG ไม่ใช่ OTG
• นับ GPIO จากสเปกชิป บอร์ดเล็กดึงขาออกมาน้อยกว่ามาก บางขาถูกใช้ไปกับ USB และโมดูลบางรุ่นใช้ขาบางส่วนภายใน เช่นโมดูล ESP32-WROOM-32E ให้ขาใช้ได้สูงสุด 26 ขา จากชิปที่มี 34 ขา
• ต่อสัญญาณ 5 V เข้าขา GPIO ขาของชิป ESP ทนได้ 3.6 V ทุกรุ่นในบทนี้ทำงานที่ 3.3 V
• แฟลชไม่เข้าแล้วโทษบอร์ด เช็กก่อนว่าสาย USB ไม่ใช่สายชาร์จอย่างเดียว และบอร์ดรุ่นแรกลงไดรเวอร์ชิปแปลงแล้ว
• คาดหวัง Wi-Fi 5 GHz ทุกรุ่นในบทนี้ใช้ 2.4 GHz เท่านั้น

แหล่งข้อมูล

• Chip Series Comparison (ESP-IDF v5.0) — Espressif
• ESP32-C6 product page — Espressif
• ESP32-S3 product page — Espressif
• USB Device Stack for ESP32-S3 — Espressif
• USB Serial/JTAG Controller Console (ESP32-C3) — Espressif
• ESP32-WROOM-32E Datasheet — Espressif