เลือก CAD ให้งานพิมพ์ 3 มิติ: Tinkercad Fusion Onshape FreeCAD OpenSCAD Blender

หกโปรแกรมที่เมกเกอร์ใช้กันจริง แต่ละตัวถนัดงานแบบไหน ต่างกันระหว่าง CAD แบบ parametric กับโปรแกรมปั้น mesh และเงื่อนไขรุ่นฟรีที่ต้องอ่านก่อนเอางานไปขาย

เริ่มต้น อ่าน 7 นาที 22 ตุลาคม 2569 ออกแบบชิ้นงานให้พิมพ์ 3 มิติได้จริง · บทที่ 1/10

อ่านจบแล้วจะรู้

ชิ้นส่วนที่ต้องสวมพอดี เช่นกล่องใส่บอร์ด ใช้ CAD แบบ parametric (Fusion, Onshape, FreeCAD, OpenSCAD) แก้ตัวเลขเดียวแล้วทั้งชิ้นตามไปเอง
ตัวละคร ฟิกเกอร์ หรือรูปทรงอิสระ ใช้ Blender ซึ่งทำงานกับ mesh ไม่ใช่ขนาดที่ผูกกัน
Tinkercad เริ่มได้ในชั่วโมงแรก เหมาะกับชิ้นง่ายและเด็ก แต่แก้ขนาดย้อนหลังลำบากเมื่องานซับซ้อน
รุ่นฟรีของ Fusion และ Onshape จำกัดการใช้เชิงพาณิชย์ และ Onshape ฟรีทุกไฟล์เป็นสาธารณะ ตรวจเงื่อนไขล่าสุดก่อนใช้

โปรแกรม CAD สำหรับงานพิมพ์ 3 มิติมีสองตระกูล: CAD แบบ parametric ที่ทุกขนาดเป็นตัวเลขผูกกัน เหมาะกับชิ้นที่ต้องสวมพอดี และ โปรแกรมปั้น mesh ที่จับผิวรูปทรงเป็นสามเหลี่ยมอิสระ เหมาะกับตัวละครและงานศิลปะ เลือกตามชิ้นงาน ไม่ใช่ตามว่าตัวไหนดังที่สุด บทนี้เทียบหกตัวที่เมกเกอร์ใช้กันจริง พร้อมเงื่อนไขรุ่นฟรีที่ควรรู้

เงื่อนไขการใช้ในบทนี้ตรวจเมื่อตุลาคม 2026 ซอฟต์แวร์เชิงพาณิชย์เปลี่ยนเงื่อนไขได้ ตรวจหน้าเว็บผู้ผลิตก่อนตัดสินใจ

Parametric กับ mesh ต่างกันตรงไหน

Parametric (solid) วาดสเก็ตช์ 2 มิติ ใส่ขนาด ดึงขึ้นเป็นรูปทรง แล้วต่อด้วยรูเจาะ มุมมน ฯลฯ โปรแกรมจำลำดับขั้นทั้งหมด (history) ย้อนไปแก้ตัวเลขข้างหน้า ทุกขั้นข้างหลังคำนวณใหม่ให้
Mesh เก็บผิวเป็นสามเหลี่ยมเล็ก ๆ จำนวนมาก ปั้น ดึง ลากจุดได้อิสระ แต่ไม่มีความหมายว่า “รูนี้ 3 mm” ถ้าจะแก้ขนาดต้องแก้เองทีละส่วน

ไฟล์ STL ที่ส่งเข้า slicer ก็เป็น mesh เหมือนกัน แต่ถ้าออกแบบใน parametric เราเก็บต้นฉบับไว้แก้ได้ แล้วค่อย export ทีหลัง (เรื่องไฟล์อยู่ในบทถัดไป)

ถ้าชิ้นงานมีคำว่า “ต้องสวมกับ…” ในโจทย์ ใช้ parametric ถ้าโจทย์คือ “ให้หน้าตาเป็น…” ใช้ mesh

เลือกตามโจทย์ ต้องพอดีใช้ parametric ต้องสวยใช้ mesh

ตารางเทียบหกโปรแกรม

โปรแกรม	แบบ	ทำงานที่	ค่าใช้จ่าย / เงื่อนไข	เหมาะกับ
Tinkercad	ต่อรูปทรงพื้นฐาน	เบราว์เซอร์	ฟรี	ชิ้นแรก งานเด็ก ป้ายชื่อ
Fusion	parametric	ติดตั้งในเครื่อง + คลาวด์	รุ่น personal use ฟรี ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ จำกัดเอกสารที่แก้ได้	กล่อง กลไก ประกอบหลายชิ้น
Onshape	parametric	เบราว์เซอร์	แผน Free ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ ทุกไฟล์เป็นสาธารณะ	ทำงานหลายเครื่อง แชร์งาน
FreeCAD	parametric	ติดตั้งในเครื่อง	โอเพนซอร์ส ฟรี	ทุกอย่างแบบ parametric ไม่ผูกบัญชี
OpenSCAD	สคริปต์ (CSG)	ติดตั้งในเครื่อง	โอเพนซอร์ส GPL v2	ชิ้นที่ปรับขนาดได้ด้วยตัวแปร
Blender	mesh / ปั้น	ติดตั้งในเครื่อง	โอเพนซอร์ส ฟรี	ตัวละคร ฟิกเกอร์ รูปทรงอิสระ

Tinkercad: ชิ้นแรกในชั่วโมงแรก

เปิดในเบราว์เซอร์ ลากกล่อง ทรงกระบอก ตัวอักษร มาวางซ้อนกัน ทำบางชิ้นเป็น “hole” เพื่อเจาะ แล้วรวมกลุ่ม export เป็น STL หรือ OBJ ส่งเข้า slicer ได้เลย เหมาะกับเด็กและคนที่อยากเห็นชิ้นงานบนฐานพิมพ์วันนี้

ข้อจำกัด: ไม่มีประวัติการสร้างแบบ parametric ชิ้นที่ซ้อนหลายสิบชิ้น พอต้องขยายกล่อง 2 mm ต้องตามขยับทุกชิ้นเอง

Fusion และ Onshape: parametric เชิงพาณิชย์ที่มีรุ่นฟรี

Fusion (Autodesk) มีรุ่นสำหรับใช้ส่วนตัว (personal use) ฟรี สำหรับงานออกแบบและสร้างที่บ้านที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ Autodesk จำกัดจำนวน “เอกสารที่แก้ได้” ไว้ 10 ไฟล์ ไฟล์อื่นยังเก็บได้แต่เป็นสถานะอ่านอย่างเดียว และต้องต่ออายุสิทธิ์เป็นระยะ เงื่อนไขนี้เปลี่ยนมาแล้วหลายรอบ ตรวจหน้า Fusion for personal use ก่อนเริ่มโปรเจกต์ยาว

Onshape ทำงานบนเบราว์เซอร์ทั้งหมด เปิดจากเครื่องไหนก็ได้ แผน Free เขียนชัดว่าสำหรับงานส่วนตัว ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ และ ทุกเอกสารเป็นสาธารณะ คนอื่นค้นเจอได้ อย่าเก็บงานลูกค้าหรือไอเดียที่ยังไม่อยากให้ใครเห็นในแผนนี้

FreeCAD และ OpenSCAD: โอเพนซอร์ส ไม่ต้องมีบัญชี

FreeCAD ออกเวอร์ชัน 1.0 เมื่อพฤศจิกายน 2024 แก้ปัญหาเก่าที่ใหญ่ที่สุดคือ “topological naming” (แก้สเก็ตช์ข้างหน้าแล้วฟีเจอร์ข้างหลังพัง) ได้มากขึ้น และมี Assembly workbench ในตัว เวอร์ชัน 1.1 ตามมาในมีนาคม 2026 ใช้ PartDesign สำหรับชิ้นงานพิมพ์ส่วนใหญ่ หน้าตาซับซ้อนกว่า Fusion แต่ฟรีทั้งหมดและไฟล์อยู่ในเครื่องเรา

OpenSCAD ไม่มีการลากด้วยเมาส์ เขียนสคริปต์บอกว่ามีกล่องตรงไหน เจาะรูตรงไหน แล้วโปรแกรมสร้างรูปให้ (CSG คือรวมและตัดรูปทรงพื้นฐาน) export ได้ STL, OFF, AMF และ 3MF (ตั้งแต่ 2019.05) เหมาะที่สุดกับชิ้นที่อยากให้คนอื่นปรับขนาดเอง เช่น กล่องที่ใส่ขนาดบอร์ดแล้วได้กล่องใหม่

Blender: เมื่อหน้าตาสำคัญกว่าขนาด

Blender เป็นโปรแกรม 3 มิติแบบ mesh ใช้ปั้นตัวละคร ฟิกเกอร์ หน้ากาก ของตกแต่ง ส่วนขยาย 3D Print Toolbox (Blender 4.2 LTS ขึ้นไป) ตรวจ mesh ที่ไม่ปิด (non-manifold) คำนวณปริมาตร และ export STL, OBJ, PLY ให้

ข้อควรระวัง: ตั้งหน่วยในฉากเป็นมิลลิเมตรก่อนเริ่ม ไม่งั้นชิ้นงานเข้า slicer แล้วเล็กหรือใหญ่ผิดสเกล และไม่เหมาะกับชิ้นที่ต้องพอดีระดับ 0.1 mm

ตัวอย่างคำนวณ: กล่องบอร์ดที่เปลี่ยนขนาดได้

โจทย์: กล่องใส่บอร์ด ESP32 ขนาด 52 × 28 mm เผื่อระยะรอบละ 0.3 mm ผนังหนา 2.0 mm

ขนาดภายใน = 52 + 2 × 0.3 = 52.6 mm และ 28 + 2 × 0.3 = 28.6 mm
ขนาดภายนอก = 52.6 + 2 × 2.0 = 56.6 mm และ 28.6 + 2 × 2.0 = 32.6 mm
เปลี่ยนเป็นบอร์ด 55 × 30 mm → ภายใน 55.6 × 30.6 ภายนอก 59.6 × 34.6 mm

ใน CAD แบบ parametric (หรือ OpenSCAD) แก้แค่ตัวเลขบอร์ด สองบรรทัดที่เหลือคำนวณตาม ใน Tinkercad หรือ Blender ต้องขยับผนังทั้ง 4 ด้านและฐานเอง

// OpenSCAD: แก้บรรทัดแรก ได้กล่องใหม่
board = [52, 28];  clear = 0.3;  wall = 2.0;  h = 20;
inner = board + [2*clear, 2*clear];
outer = inner + [2*wall, 2*wall];
difference() {
  cube([outer[0], outer[1], h]);
  translate([wall, wall, wall]) cube([inner[0], inner[1], h]);
}

ระยะเผื่อ 0.3 mm เป็นค่าตั้งต้น เครื่องแต่ละเครื่องต่างกัน (ดูพิมพ์ชิ้นงานให้สวมพอดี และพิมพ์กล่องให้บอร์ด)

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

ใช้ Blender ทำกล่องที่ต้องสวมพอดี ได้หน้าตาสวย แต่แก้ขนาดทีละ 0.2 mm ลำบาก
ใส่ตัวเลขตรง ๆ ทุกที่ ไม่ตั้งเป็นตัวแปร ใน Fusion/FreeCAD ใช้ parameters หรือ spreadsheet ตั้งชื่อ wall, clear ไว้ แก้ที่เดียว
เก็บแต่ไฟล์ STL ไม่เก็บไฟล์ต้นฉบับ สามเดือนต่อมาอยากแก้รูยึด ต้องวาดใหม่ทั้งชิ้น
ทำงานลูกค้าในแผนฟรีที่เป็นสาธารณะ งานหลุดออกไปให้คนอื่นค้นเจอ
เปลี่ยนโปรแกรมทุกสัปดาห์ เลือกตัว parametric หนึ่งตัวแล้วใช้ให้คล่อง ทักษะสเก็ตช์และข้อจำกัด (constraint) ใช้ข้ามโปรแกรมได้

บทถัดไป: STL, 3MF, STEP, OBJ ต่างกันยังไง

แหล่งข้อมูล

คำถามที่พบบ่อย

มือใหม่ควรเริ่มที่ตัวไหน

ถ้าแค่อยากพิมพ์ชิ้นแรกให้ได้ เริ่ม Tinkercad พอเริ่มทำกล่องหรือชิ้นที่ต้องสวมกัน ขยับไป CAD แบบ parametric ตัวใดตัวหนึ่ง ถ้าอยากได้ฟรีและไม่ผูกบัญชีออนไลน์ FreeCAD เป็นตัวเลือกหลัก

ทำงานแล้วเอาไปขาย ใช้รุ่นฟรีได้ไหม

FreeCAD, OpenSCAD และ Blender เป็นโอเพนซอร์ส ใช้เชิงพาณิชย์ได้ ส่วนรุ่นฟรีของ Fusion ระบุสำหรับงานที่บ้านที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ และ Onshape Free ไม่อนุญาตเชิงพาณิชย์ อ่านเงื่อนไขบนเว็บผู้ผลิตก่อน เพราะเปลี่ยนได้

OpenSCAD ต้องเขียนโค้ดเป็นไหม

ต้องเขียนสคริปต์สั้น ๆ แต่ใช้แค่คำสั่งรูปทรง ย้าย หมุน รวม และตัด คนที่ไม่เคยเขียนโปรแกรมก็เริ่มได้ ข้อดีคือเปลี่ยนตัวแปรตัวเดียวแล้วได้ชิ้นใหม่ทันที

วงจรและโค้ดในบทความทดสอบกับบอร์ดตัวอย่าง บอร์ดต่างรุ่นอาจใช้ขาต่างกัน ตรวจ pinout ของบอร์ดที่ใช้ก่อนต่อไฟเสมอ